Veelgestelde vragen verkiezingen 2022

Veelgestelde vragen én antwoorden

Op woensdag 16 maart 2022 zijn er in bijna alle Nederlandse gemeenten verkiezingen voor de gemeenteraad. Net zoals vorig jaar bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, kunt u vervroegd stemmen. Op maandag 14 maart en dinsdag 15 maart is er in elke gemeente al een aantal stemlokalen open. In de gemeente Montferland zijn dit de stemlokalen in Gouden Handen in ’s-Heerenberg en het gemeentehuis in Didam. Zo kunt u zelf een moment kiezen waarop het rustiger is in het stemlokaal.

Vervroegd stemmen op maandag 14 en dinsdag 15 maart is voor iedereen. Dus niet alleen voor risicogroepen. U mag zelf kiezen op welke dag u komt stemmen. Let op: niet alle stembureaus zijn alle dagen open. Kijk op www.montferland.info/verkiezingen of op www.waarismijnstemlokaal.nl wanneer het stemlokaal van uw keuze geopend is.

In een klein aantal gemeenten zijn er geen verkiezingen omdat ze te maken hebben met een gemeentelijke herindeling. Bijvoorbeeld als gemeenten samengaan in een nieuwe gemeente. Als daar sprake van is, zijn er al verkiezingen voor de gemeenteraad gehouden of vinden die later plaats.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen stemt u op een kandidaat van een van de politieke partijen. Hoe meer stemmen op de kandidaten van een partij zijn uitgebracht, hoe meer zetels een partij krijgt. Een zetel is een plek in de gemeenteraad van de gemeente. De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan binnen de gemeente. Door te stemmen heeft u invloed op de plannen voor de komende jaren. De gemeente gaat over veel zaken bij u in de buurt. Denk aan woningbouw, sportvoorzieningen, parkeren, het OV, onderwijs en de (jeugd)zorg. Ook beslist de gemeenteraad over de hoogte van een aantal belastingen.

U krijgt voor de verkiezingen een overzicht met kandidaten thuisgestuurd. Via www.montferland.info/verkiezingen vindt u ook informatie over de partijen en kandidaten die deelnemen. In verkiezingstijd voeren de kandidaten en de politieke partijen campagne. In de media maar ook op de websites van de partijen kunt u meer lezen over hun verkiezingsprogramma.

Alle mensen met de Nederlandse nationaliteit die 18 jaar of ouder zijn, mogen stemmen voor de gemeenteraad van de gemeente waar zij ingeschreven staan. Voorwaarde is dat u niet door een rechterlijke uitspraak uitgesloten bent van het kiesrecht.

Ook inwoners van Nederland die niet de Nederlandse nationaliteit hebben, mogen in sommige gevallen deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen. Dat geldt voor:

  • EU-burgers die in een Nederlandse gemeente wonen,
  • Burgers van buiten de EU als zij op de dag van de kandidaatstelling minstens 5 jaar of langer onafgebroken legaal in Nederland verblijven,
  • Burgers van buiten de EU als zij in Nederland in dienst zijn van een internationale organisatie of werken voor een ander land (diplomatieke dienst).

Met uw stempas en identiteitsbewijs (paspoort, ID-kaart, rijbewijs of verblijfsdocument) kunt u in elk stemlokaal in de gemeente Montferland terecht. Niet alle stembureaus zijn drie dagen open. U krijgt voor de verkiezingen een overzicht van de stemlokalen in de gemeente Montferland. Of kijk op www.montferland.info/verkiezingen of op www.waarismijnstemlokaal.nl.  U kunt bij de gemeenteraadsverkiezingen niet in een andere gemeente stemmen.

Verhuist u in verkiezingstijd naar een andere gemeente? Dan kan het zijn dat u nog niet kunt stemmen in uw nieuwe gemeente. Het adres waarop u op de dag van kandidaatstelling van de leden voor de gemeenteraad officieel staat ingeschreven, bepaalt waar u kunt stemmen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen is de dag van kandidaatstelling 31 januari 2022. Op het adres waar u dan staat ingeschreven, wordt ook uw stempas bezorgd.

De stembureaus zijn op 14, 15 en 16 maart van 7.30-21.00 uur open.

Om te kunnen stemmen heeft u een stempas en een identiteitsbewijs nodig. U krijgt een persoonlijke stempas thuisgestuurd. U ontvangt de stempas op zijn laatst op woensdag 2 maart 2022. Uw identiteitsbewijs mag maximaal 5 jaar verlopen zijn. Met uw stempas kunt u stemmen in elk stemlokaal in de gemeente Montferland.

Naast de stempas heeft u een identiteitsbewijs nodig. U kunt een van deze bewijzen meenemen: een paspoort, een identiteitskaart, een Nederlands rijbewijs of een geldig verblijfsdocument. Uw identiteitsbewijs mag maximaal 5 jaar verlopen zijn. Bij ‘geldig tot’ moet 17 maart 2017 of een datum daarna staan.

Kiezers met een dubbele nationaliteit kunnen zich ook identificeren met een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs uit een EER-land of een paspoort of identiteitskaart uit Zwitserland.

Heeft u geen identiteitsbewijs of is deze meer dan 5 jaar verlopen? En kunt u niet meer op tijd een nieuw identiteitsbewijs aanvragen? Dan kunt u een andere kiezer uit uw gemeente een schriftelijke volmacht verlenen om namens u te stemmen. Vraag hiervoor een formulier aan bij uw gemeente. U en de persoon die voor u gaat stemmen, vullen het formulier in. Lever het formulier voor vrijdag 11 maart 17.00 uur in bij uw gemeente.

Heeft u wel een stempas, maar is uw identiteitsbewijs gestolen of bent u uw identiteitsbewijs kwijt? Dan kunt u stemmen op vertoon van een proces-verbaal waarin staat dat uw document vermist is. U moet ook een pasje kunnen laten zien waar uw naam en een foto van u op staat. Bijvoorbeeld een persoonlijke OV-chipkaart of ziekenhuispasje.

In plaats van een proces-verbaal kunt u ook een verklaring bij de gemeente aanvragen dat uw identiteitsdocument is vermist. U moet dan in het stembureau ook een pasje met uw naam en foto laten zien.

U ontvangt uw stempas uiterlijk woensdag 2 maart. Heeft u geen stempas ontvangen of bent u uw stempas kwijt? Vraag dan een nieuwe aan bij de gemeente. Dit kan tot vrijdag 11 maart 17.00 uur.

Heeft u geen stempas ontvangen of bent u uw stempas kwijt? Vraag dan zo snel mogelijk een nieuwe stempas aan bij uw gemeente. Dit kan schriftelijk of aan de balie van het gemeentehuis.

Uw schriftelijke verzoek of aanvraag aan de balie van het gemeentehuis moet vóór 11 maart 17.00 uur plaatsvinden. Daarna is het niet meer mogelijk om een nieuwe stempas aan te vragen.

U hoeft geen coronatoegangsbewijs te laten zien als u het stembureau of een locatie voor het tellen van de stemmen bezoekt. Hetzelfde geldt als u de zitting van het centraal stembureau – daar wordt de uitslag vastgesteld - wilt bijwonen.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen is het niet mogelijk om per brief te stemmen.

De mogelijkheid om per brief te stemmen voor kiezers van 70 jaar en ouder is komen te vervallen. Met de huidige maatregelen, waaronder het vervroegd stemmen op maandag 14 en dinsdag 15 maart en de voorzorgsmaatregelen die de gemeente neemt in het stemlokaal, kunnen kiezers op een veilige manier stemmen.

Gemeenten en het Rijk nemen voorzorgsmaatregelen zodat iedereen veilig kan stemmen. Zo is het mogelijk om vervroegd te stemmen op maandag 14 of dinsdag 15 maart. U kunt zelf een rustig moment uitkiezen waarop u wilt stemmen. Door de aangekondigde versoepelingen per 25 februari vervalt een aantal maatregelen in het stemlokaal, waaronder de mondkapjesplicht en het verplicht houden van 1,5 meter afstand. De stemlokalen worden wel zo veel mogelijk ingericht dat iedereen die dat wil altijd voldoende afstand kan houden. Er zijn kuchschermen aanwezig en de handcontactpunten in het stemlokaal worden regelmatig schoongemaakt. Kiezers kunnen hun handen desinfecteren bij de ingang en er is een 4e stembureaulid aanwezig dat kiezers welkom heet en uitleg kan geven. Kiezers die dat willen mogen uiteraard ook een mondkapje dragen in het stemlokaal.

Heeft u klachten die passen bij een besmetting met het coronavirus? Ga dan niet naar het stemlokaal, maar blijf thuis en laat u testen. U kunt iemand machtigen om voor u te gaan stemmen.

Het kan voorkomen dat u op een van de verkiezingsdagen niet zelf kunt gaan stemmen. Bijvoorbeeld omdat u in quarantaine zit, in het buitenland bent of niet in de gemeente bent waar u ingeschreven staat. U kunt dan iemand anders vragen om voor u te gaan stemmen (machtigen). Dat kan tot vrijdag 11 maart 17.00 uur via een schriftelijke volmacht of tot op de dag van de verkiezingen via de achterkant van uw stempas.

Met een onderhandse volmacht kunt u tot het laatste moment iemand machtigen door de achterkant van uw stempas in te vullen en te ondertekenen. De ingevulde stempas geeft u mee aan de persoon die voor u gaat stemmen. U moet ook een kopie van uw identiteitsbewijs meegeven. Dat mag ook een goed leesbare afbeelding op een telefoon of tablet staan.

U kunt ook voorafgaand aan de verkiezingsdagen een schriftelijke volmacht geven. Dat regelt u bij uw gemeente. Voor een schriftelijke volmacht moet u samen met de persoon die voor u gaat stemmen een formulier invullen. U kunt dit formulier ‘verzoek om bij volmacht te stemmen’ ook downloaden. Het formulier moet voor vrijdag 11 maart 17.00 uur bij de gemeente binnen zijn.

Het stemmen met een schriftelijke volmacht is bijvoorbeeld ook een oplossing als u langere tijd in het buitenland bent of in een andere gemeente verblijft. De kiezer die voor u gaat stemmen, moet in dezelfde gemeente wonen. Hij/zij brengt uw stem uit tegelijk met zijn of haar eigen stem.

Met de app KopieID van de Rijksoverheid, maakt u op een veilige manier een kopie van uw identiteitsbewijs. U kunt dan de foto en het Burgerservicenummer (BSN) onleesbaar maken. Let op: kijk goed op uw ID-bewijs waar uw BSN staat. Dit nummer kan zich ook bevinden in een (machine leesbare) strook onderaan het document. Maak ook daar uw BSN onleesbaar. Uw naam, geboortedatum, handtekening en de geldigheidsduur van het document zijn nodig voor de identificatie. Deze gegevens mag u dus niet onleesbaar maken. Met de KopieID app kunt u ook een watermerk toevoegen aan de kopie. In dit watermerk vermeldt u het doel waarvoor u de kopie maakt en de datum waarop u de kopie maakt. U kunt de kopie vervolgens versturen of printen.

KopieID-app downloaden

U kunt de KopieID-app downloaden in de Apple App Store of Google Play Store. De app is een uitgave van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens, onderdeel van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

U mag voor maximaal 2 andere kiezers een stem bij volmacht uitbrengen. Dit kan alleen tegelijk met het uitbrengen van uw eigen stem. U krijgt dus maximaal 3 stembiljetten mee naar het stemhokje. Let wel: u mag nooit actief anderen om een volmacht vragen. Dit wordt ook wel ‘ronselen’ genoemd en is strafbaar.

Alle kiesgerechtigden moeten gebruik kunnen maken van hun kiesrecht. Alle stembureaus moeten daarom toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Alleen voor mobiele stembureaus en stembureaus op het station gelden minder strenge eisen. Voor mensen in een rolstoel is er minstens een stemhokje met een verlaagd schrijfblad. Kiezers met een lichamelijke beperking mogen voor praktische hulp iemand meenemen in het stemhokje.

Sommige stembureaus zijn extra toegankelijk voor mensen met een beperking. Op www.montferland.info/verkiezingen of op www.waarismijnstemlokaal.nl kunt u nagaan waar die stembureaus zijn.

In elk stemlokaal hangt een extra grote lijst met de namen van de kandidaten en partijen waarop u kunt stemmen en is er ministens 1 leesloep met verlichting beschikbaar. In het stembureau op het gemeentehuis in Didam is het mogelijk om te stemmen met een zogeheten ‘stemmal’ met audio-ondersteuning. Meer informatie hierover vindt u op www.montferland.info/verkiezingen.

U kunt buiten het stemhokje uitleg krijgen van een stembureaulid. Hulp in het stemhokje is niet toegestaan. Veel gemeenten en maatschappelijke instellingen organiseren voorafgaand aan de verkiezingen trainingen over het stemmen. Op de website www.hoewerktstemmen.nl vindt u uitleg en kunt u oefenen.

Het is niet toegestaan om iemand mee te nemen in het stemhokje. Wel mag buiten het stemhokje iemand u uitleg geven over hoe het stembiljet werkt.

Het kiesrecht is een persoonlijk recht dat alleen voor de kiezer is. U mag dus zelf stemmen, ook al is iemand anders uw wettelijke vertegenwoordiger. Het is aan u om te besluiten of u iemand machtigt als u niet zelf naar het stembureau kunt of wilt komen.

Wilt u iemand machtigen, maar kunt u geen handtekening zetten en staat op uw identiteitsdocument 'niet in staat tot tekenen'? Dan kunt u iemand machtigen om voor u te stemmen. U hoeft de schriftelijke volmacht of de machtiging via uw stempas ook niet te ondertekenen. De gemeente of het stembureau controleert of de opmerking 'niet in staat tot tekenen' ook in uw identiteitsdocument staat. Als dat zo is, kan iemand anders voor u stemmen.

U kunt bij het stemmen één kandidaat kiezen door het bijbehorende vakje rood te kleuren. Als u meerdere vakjes inkleurt of iets op het stembiljet tekent of kleurt, is uw stembiljet ongeldig. Uw stem telt bij het tellen dan alleen mee voor de berekening van de opkomst. Heeft u per ongeluk uw stembiljet ongeldig gemaakt of heeft u zich vergist? Dan mag u eenmalig om een nieuw stembiljet vragen.

U stemt blanco als u geen kandidaat wilt kiezen, maar wel gebruik wilt maken van uw stemrecht. U laat uw stembiljet in dat geval leeg. Een blanco stem heeft vooral een symbolische betekenis en heeft verder geen invloed op de zetelverdeling. Uw blanco stem telt wel mee voor de berekening van de opkomst.

U hoeft aan niemand te laten weten wat u stemt. Ook niet door het maken van een foto. Niemand mag u daartoe dwingen. Als u dat zelf wilt, mag u een selfie (‘stemfie’) maken, op voorwaarde dat u het stemgeheim van andere kiezers respecteert en hen niet hindert bij het uitbrengen van hun stem.

Woensdagochtend 16 maart mag gestart worden met het tellen van de stemmen die zijn uitgebracht op 14 en 15 maart. Pas na 21.00 uur wordt de uitslag vastgesteld.

De stemmen die zijn uitgebracht op woensdag 16 maart, worden op woensdagavond vanaf 21.00 uur geteld.

Het tellen van de stemmen is openbaar. U mag daarbij aanwezig zijn. Daarbij moet u zich wel houden aan de geldende coronamaatregelen. Om voldoende afstand te kunnen houden, geldt een maximum aantal mensen in het stemlokaal. De voorzitter houdt dit in de gaten. Het kan zijn dat u even moet wachten voordat u naar binnen kunt. Ook de media mag aanwezig zijn bij het tellen van de stemmen.

Het vaststellen van de definitieve uitslag gebeurt in een aantal stappen die zijn vastgelegd in de Kieswet. Na het sluiten van de stemlokalen op 16 maart 21.00 uur, worden alle uitgebrachte stemmen geteld. De stembureaus brengen de uitslag naar de gemeente. Daar worden de uitslagen van alle stembureaus uit de gemeente bij elkaar opgeteld. Op maandag 21 maart 2022 stelt het gemeentelijk centraal stembureau de definitieve uitslag vast. Op dinsdag 29 maart 2022 treden de zittende gemeenteraadsleden af en op woensdag 30 maart 2022 volgt de installatie van de nieuwe leden van de gemeenteraad.

U mag een foto maken van het proces-verbaal met daarop de aantallen. Dit mag pas nadat het proces-verbaal is ondertekend door de leden van het stembureau. Er mogen geen foto’s gemaakt worden van de handtekeningen van de leden van het stembureau.

De gemeente publiceert de processen-verbaal van de stembureaus zo snel mogelijk na het afronden van de tellingen op www.montferland.info/verkiezingen. Daarnaast kunt u de uitslag vinden via de website van de Kiesraad www.kiesraad.nl.