Adviezen Sociale Raad Montferland

Concept addendum regiovisie Achterhoek

De Sociale Raad heeft met aandacht en interesse het addendum op de visie van het sociaal domein gelezen en de bijbehorende uitleg.

Wij vinden het opmerkelijk dat er een periode van 10 jaar voorbij is gegaan waarin er geen herijking heeft plaatsgevonden op de visie. Wij zijn van mening dat dit wel een heel erg lange periode is. 

De titel “samenwerken om elkaar te versterken” is naar onze mening geen treffende titel. Dit is een middel. Wij stellen voor als titel het doel van het document te gebruiken.

Ons advies vraagt om meer duidelijkheid over een aantal zaken. Wij adviseren daarom onderstaande zaken beter, duidelijker en concreter te benoemen. 

• Het is ons niet duidelijk wat er gebeurt wanneer de zorg vastloopt. Omschrijf oplossingen en de alternatieven. Wat, als er geen alternatief beschikbaar is? 
• Het document staat vol afkortingen en begrippen waarvan de betekenis niet duidelijk is. Maak er een verklarende begrippenlijst bij.
• Het is ons niet duidelijk op welke wijze de zorgvraag wordt “gefilterd” voor relatief zware- en minder zware gevallen. Wij adviseren om te omschrijven hoe hiermee wordt omgegaan, hoe de financiën niet te zwaar worden belast en wachtlijsten worden voorkomen.
• Beschrijf de preventieve maatregelen. Beschrijf welke rol de ouder hierin heeft i.r.t. de aanvraag die zij doen voor hulp. 
• Omschrijf hoe ervoor wordt gezorgd dat er tijdig en adequaat wordt gereageerd op hulpaanvragen en meldingen.
  • Geef aan, welke hiaten er nog zijn in de afspraken en manieren van samenwerken.

Beleidsregels bijzondere bijstand 2026 en volgende jaren

De Sociale Raad heeft in voorbereiding op en tijdens de vergadering van 29 april 2026 kennisgenomen van beleidsregels en aanpassingen op de beleidsregels bijzondere bijstand. Zij heeft het ervaren als een ingewikkelde materie. Met name de vergelijkingen tussen huidige en toekomstige beleidsregels zijn complex. Desondanks hebben wij een advies kunnen formuleren. 

M.b.t. vraag 1: Herhaaldelijk worden uitzonderingen benoemd waardoor de teksten er niet duidelijker op worden. Het is efficiënter, leesbaarder en duidelijker om gelijke herhalingen éénmalig als verwijzing te benoemen. 

Wanneer het in de tekst over regels gaat adviseren wij om deze richtlijnen te noemen. Op deze wijze zijn de regels/richtlijnen aanpasbaar voor individuele situaties en uitzonderingen. 

M.b.t. vraag 2: Voer een drempelbedrag in om inwoners met een bepaald vermogen te koppelen aan een (niet) declarabel bedrag. Bij voorkeur enkel toe te passen op aanwezige liquide middelen. 

M.b.t. vraag 3: Wanneer er gekort wordt n.a.v. de kostendelersnorm moet dit uitlegbaar zijn. Ons advies is daarom om de wetgeving te volgen. 

Het financiële effect voor de gemeente is zeer beperkt. Tegelijkertijd zal een korting op bijstand of Wajong een relatief groot effect hebben op het uitgavepatroon van rechthebbenden. Laat hen er niet op achteruit gaan! 

Klankbordbijeenkomst

De Sociale Raad is erg blij met het initiatief van de gemeente Montferland om in gesprek te gaan met haar inwoners op sociaal maatschappelijke thema’s. Het gebruik maken van ervaringsexperts is in het verleden al vaak onderwerp van gesprek geweest tussen de Sociale Raad en de gemeentelijke vertegenwoordigers. De Sociale Raad neemt daarom graag deel aan de klankbordbijeenkomsten. Het advies dat wij uitbrengen richt zich op de rol van de Sociale Raad en de wijze waarop de gesprekken zouden moeten worden gevoerd. 

De Sociale Raad is toehoorder tijdens de gesprekken en zal de uitkomsten bespreken in de maandelijkse bijeenkomsten. De Sociale Raad zal een reactie geven op de uitkomsten van gesprekken, die naar de mening van de Raad in brede zin zouden moeten worden teruggekoppeld. De vorm van de reactie zal worden bepaald door de uitkomsten van de gesprekken.

De Sociale Raad heeft zorg over de wijze waarop de gesprekken gevoerd gaan worden. Wij adviseren daarom om voldoende aandacht te hebben voor de omstandigheden waarin en de vorm waarop het gesprek gevoerd gaat worden. Hierin zal de factor veiligheid(sbeleving) voor de deelnemers voldoende aandacht moeten hebben. Wij adviseren een gespreksvorm te hanteren waarin een (externe) expert de gesprekken (bege)leidt en vertegenwoordigers van de gemeente en de Sociale Raad enkel toehoorder zijn en zich dus niet in het gesprek mengen. De gespreksarena is een vorm waarin dit gebeurt. Er zijn ook nog andere vormen die hiervoor geschikt zijn.

Een ander belangrijk aandachtspunt vanuit de Sociale Raad is: HOE werf/bereik je de juiste mensen voor het onderhavige onderwerp als deelnemer?

Tot slot: de Sociale Raad wil graag betrokken worden bij het vaststellen van het onderwerp en de agenda per Klankbordgroep bijeenkomst. 

Cultuurbeleid in Montferland

Naar aanleiding van de presentatie en de gestelde adviesvraag heeft de Sociale Raad onderstaande adviezen geformuleerd.

Wij lezen een duidelijke startnotitie waar tegelijkertijd informatie ontbreekt die maakt dat er voldoende inzicht is op een aantal zaken. Wij denken hierbij met name aan de uitvoerbaarheid m.b.t. beschikbare gelden en aanwezige expertise. 

Gebruik in de communicatie benamingen die aansluiten bij de doelgroepen. Voorkom hiermee dat taalgebruik en benamingen een drempel vormen om tot deelname te komen. 

Visuele vormgeving kan helpend zijn om de communicatie te bevorderen. Het aanbod van culturele activiteiten moet breed en intensief worden gecommuniceerd zodat alle doelgroepen bereikt worden en daardoor de kans krijgen om deel te nemen. Gebruik hiervoor communicatiemiddelen waarmee de desbetreffende doelgroep bereikbaar is en die voldoende voorhanden zijn. 

Voor de organisatoren van culturele evenementen wordt de lat vaak hoog gelegd wanneer zij geconfronteerd worden met voorwaarden op het gebied van regel- en wetgeving. De gemeente zou hierin een belangrijke rol kunnen spelen door handreikingen te doen, bijv. door expertise te verstrekken of dit soort zaken over te nemen. 

Powerful Ageing

De Sociale Raad is in de basis positief over het inzetten van HRC voor Powerful Ageing als preventieve maatregel om cliënten langer zelfstandig redzaam te laten zijn. 

Wij adviseren om zeer kritisch te kijken naar de financiële effecten die het inzetten van een externe partij gaat hebben.  Kijk naar de resultaten, op de lange termijn, van gemeenten die al langer ervaring hebben met dit concept. Levert dit voldoende financiële en maatschappelijke resultaten op om de investeringen aan te gaan die de samenwerking met HRC vraagt? Wat is het terugverdienmodel voor de gemeente? En wat is het businessmodel van HRC?

Tevens adviseren wij om te onderzoeken of er voor het behalen van de doelstellingen een externe partij noodzakelijk is. Wat zijn de mogelijkheden die de gemeente zelf met haar medewerkers en partners binnen de gemeente heeft resp. kan bewerkstelligen. Is er, na de intake door HRC, binnen de gemeente Montferland bij de te betrekken externe partijen (i.h.b. bij fysiotherapie- praktijken) voldoende adequate capaciteit om de toestroom van cliënten op te kunnen vangen?

Wij adviseren om de doelstellingen SMART te formuleren en dit onderdeel te laten zijn van de overeenkomst. Wellicht is de samenwerking met HRC als een pilot op te starten voor een bepaalde periode om na een evaluatie te bezien of en, zo ja, deze samenwerking daarna weer voor een bepaalde periode doorgaat.

Zorg voor een goede communicatie naar de cliënten vooraf: het gaat hier immers om ‘iets nieuws’, waarbij ‘gewenning’ nodig zal zijn.. Laat hier bijvoorbeeld de beweegmakelaar een rol in spelen, of andere partijen waarmee de cliënten reeds bekend zijn en vertrouwen in hebben getoond. Blijf als gemeente in gesprek met de cliënt en volg haar/zijn ontwikkelingen.

Beleidsplan schuldhulpverlening 2026-2029

De Sociale Raad adviseert om duidelijke kaders aan te geven bij de omschrijvingen van de indicatoren. Bijvoorbeeld bij het maken van contact en de daarbij behorende vervolgacties. 

Monitor ook na de hulpverlening de voortgang van de cliënten om te voorkomen dat ze terugvallen in de schuldhulpverlening. Maak gebruik van de relaties die al zijn opgebouwd en zet in op structurele gedragsverandering.

De Sociale Raad vraagt zich af of er voldoende financiën en menskracht, met de juiste expertise, voorhanden zijn om het beleid ten uitvoer te kunnen brengen. Wees hierbij voorbereid op eventuele veranderingen in de wetgeving die er mogelijk aan zitten te komen. 

Zoals de Sociale Raad vaker ziet bij beleidsplannen van de gemeente, zo ook weer bij dit beleidsplan: ze zijn zéér ambitieus. Maar: zijn alle aangekondigde acties onder de ‘kopjes’ “Wat gaan we doen” ook praktisch uitvoerbaar…..? Zijn de daarvoor benodigde middelen, zowel in menskracht als financiën, wel voldoende beschikbaar, zowel inhoudelijk (kennis) als capaciteit (budget)??

Visie Bestaanszekerheid

De Sociale Raad heeft het document bestaanszekerheid nauwkeurig doorgenomen en in het bijzijn van de portefeuillehouder besproken. Als antwoord op uw vragen adviseren wij als volgt:

• Zorg voor transparante en gebruiksvriendelijke procedures. Aanvragen moeten makkelijk verlopen. Zorg voor een efficiënte werkwijze voor cliënten om aanvragen te doen. Voorkom dat eerder beantwoorde vragen nogmaals beantwoord moeten worden bij een nieuwe aanvraag. 
• De Sociale Raad heeft vraagtekens bij de omschrijvingen van de tijdspaden en de gevolgen die er zijn wanneer iemand tijdens een procedure daar niet aan voldoet. De gevolgen voor het niet tijdig aanvragen kunnen groot zijn. Wij adviseren om de procedures, incl. tijdspaden, nogmaals te bestuderen en te kijken of deze cliëntvriendelijker gemaakt kunnen worden. 
• Budgetten, die niet tijdig door gebruikers worden ingezet, kunnen nu niet worden meegenomen. Op deze wijze is er nooit een “spaaroptie” om grotere aanschaffen te doen. Mogelijk wordt daardoor nu het budget (noodzakelijkerwijs) ‘onzinnig’ uitgegeven om binnen het tijdspad van uitgifte te blijven. Overweeg om niet benutte budgetten mee te laten nemen naar een vervolgperiode. 
• M.b.t. de uitvoering adviseren wij om gebruik te maken van een combinatie van professioneel deskundigen en ervaringsdeskundigen om het juiste perspectief te krijgen. 
• M.b.t. de communicatie:   zet hiervoor – eventueel externe - deskundigheid in, zodat de doelgroep bereikt wordt. Een juiste communicatie is essentieel voor het behalen van de doelstellingen. 
• Wees voorbereid op onverwachte situaties en confrontaties met cliënten. Professionaliseer je medewerkers. 
• Zorg er voor dat sociaal werkers beschikbaar zijn op de locaties in de dorpen. Een makkelijke inloop kan helpen om de gesprekken aan te gaan en inwoners effectief te helpen.

Nog wat algemene opmerkingen:

De Sociale Raad ziet het visiestuk als zeer duidelijk, met name het hoe en wat. Het is ook een goed leesbaar document. 

Wij ervaren het document als zeer ambitieus. De vraag is m.n. of het realistisch en dus haalbaar is. Zijn er voldoende mensen en financiële middelen beschikbaar?? Nogmaals roepen wij uw college op om te kijken hoe het in de gemeente Wageningen werkt. Kijk naar het eerdere, ongevraagde  advies, dat we als SRM u daarover hebben gestuurd. Van uw antwoord daarop missen wij nog wel het inzetten van een Klankbordgroep! 

De Sociale Raad adviseert desondanks om gewoon te starten met deze visie. Sluit niet zaken bij voorbaat uit, maar ga ervaren hoe het zich ontwikkelt. Vervang het begrip duurzaam in de visie door het woord structureel, of permanent, of langdurig. Het begrip duurzaam gaat over de wijze/inhoud, waarop iets gedaan wordt, maar niet over de tijdigheid van iets..

Maatschappelijke agenda: Deelproject bestaanszekerheid

De Sociale Raad adviseert om te heroverwegen om deelnemers meer zeggenschap te geven over de wijze waarop en waaraan deelnemers het geld besteden. In deze overweging moet mee worden genomen dat deelnemers beperkt worden in hun keuze en dat er mogelijk bettutteling plaatsvindt. Wij begrijpen dat er een groep deelnemers is die de punten niet altijd verstandig gebruikt en dat dit gevolgen heeft voor hun bestedingsruimte en dat sturing hierop ook wenselijk kan zijn.

De Sociale Raad adviseert om te zorgen voor een vangnet wanneer digitale punten door een individu “verkeerd” worden uitgegeven waardoor er een bepaalde essentiële uitgave niet meer kan worden gedaan.

De Sociale Raad adviseert positief op de vraag dat de gemeente voornemens is om zijn inwoners keuzevrijheid te bieden.

De Sociale Raad merkt overigens nog wel op, dat het hier – naar blijkt – specifiek gaat over de ‘Meedoenregeling’ en niet over het thema bestaanszekerheid als zodanig.

interventies moeten afnemen binnen welk tijdsbestek. Op welk moment worden de resultaten beschouwd als succesvol?

Gevraagd advies m.b.t. het thema aanpassing verordening WMO en Jeugdhulp.

De Sociale Raad ondersteunt de zienswijze dat er inzet moet zijn op preventief handelen waardoor er uiteindelijk keuzes gemaakt kunnen worden over de wijze waarop de grootheid van de zorg teruggedrongen kan worden betaalbaar blijft. Dit geldt tevens voor de zienswijze om problematieken overstijgend en verbindend, integraal aan te pakken. 

Met name de preventieve en indicatieve acties zijn volgens de Sociale Raad erg belangrijk om te benadrukken in de verordening. De verordening wordt door de Sociale Raad gezien als massaal, zakelijk en onoverzichtelijk. De vormgeving hiervan kan mogelijk anders, waardoor het leesbaarder wordt. Er wordt geadviseerd om meer nadruk te leggen op aandacht door het sociale team, via scholen, jeugdwerk, initiatieven als zorgboerderijen, omgaan met social media en ict middelen. Hierbij kunnen social media ook ingezet worden als verbindend middel. Het voorliggend veld is hierin erg belangrijk. Investeer in preventie door gezinnen de regie en daarmee verantwoordelijkheid te geven. Zorg voor bewustwording van wat er van de gezinnen verwacht wordt. Rolmodellen zijn van groot belang voor jongeren. De zorg zoals deze nu is ingericht is niet houdbaar. De maatschappij moet in gezamenlijkheid de zorg gaan dragen.

Gevraagd advies Lokale Inclusie Agenda (visie diversiteit en inclusie).

De agenda van diversiteit en inclusie is erg intern gericht. Daar heeft de Sociale Raad vraagtekens bij. Heroverweeg of dit een juiste benadering is om de agenda te benaderen. Past de thans gekozen titel nog wel bij het onderwerp? 

We missen het thema eenzaamheid. De Sociale Raad heeft samen met de gemeente de afgelopen jaren aandacht aan dit thema besteed en we zien een duidelijke verbinding tussen de thema’s diversiteit en eenzaamheid. Een voorbeeld hiervan is “de dag van de eenzaamheid”. Neem dit onderwerp mee in de agenda. 

In het gesprek over de agenda wordt duidelijk wat de reden is waarom er is gekozen om in het jaar 2025 vooral voorbereidende werkzaamheden uit te voeren. Beschrijf de overwegingen zodat duidelijk wordt welke keuzes er zijn gemaakt m.b.t. de uitvoering. Hierbij wil de SRM ook nog opmerken, dat het beleggen van dit thema bij één medewerker nogal ‘kwetsbaar’ is. 

Zorg voor een heldere communicatie. De doelstellingen van de agenda zijn niet altijd voldoende duidelijk. Zorg er voor dat het onderwerp voldoende leeft en blijft leven door te communiceren in gangbaar taalgebruik. Neem hierbij de doelgroep in beschouwing maar zorg ook dat alle inwoners geïnformeerd worden door bijvoorbeeld publicaties in het Montferland Journaal.

Gevraagd advies m.b.t. het thema Maatschappelijke agenda.

De beschreven acties zijn niet SMART omschreven. Omschrijf duidelijker en concreter wat er gedaan gaat worden en wat dit binnen welk tijdspad op moet gaan leveren. We zien dat de ambities groot zijn, wat in vergelijking met het tijdspad vraagtekens geeft over de haalbaarheid van de omschreven acties. Maak een implementatieplanning van de acties om meer duidelijkheid hierover te geven, We zien dit op alle onderdelen van de Maatschappelijke agenda terug. Bijvoorbeeld bij de kaders “Wat gaan we doen”, is relevant wanneer wat klaar is, wanneer zien we welk resultaat van het proces. We zien een reeks van voorbereidende werkzaamheden. Omschrijf het tijdspad van voorbereiding naar uitvoering. Laat de lezers begrijpen wat er wanneer gebeurt. Organiseer uitgebreide communicatie hieromtrent naar de inwoners. Beschrijf in de Maatschappelijke agenda wat er in het hoofd van de schrijvers zit. Maak een betere procesbeschrijving. 

Zorg voor voldoende monitoringsmomenten op kleinere thema’s. Maak de stappen niet te groot om te voorkomen dat er te laat wordt opgemerkt dat er verkeerde wegen ingeslagen zijn. Regel/organiseer diverse activiteiten tijdig, d.w.z. wacht daarmee niet tot 2027.  Benoem de frequentie en de monitoringsmomenten. Benoem de wijze waarop partijen, zoals bijvoorbeeld de gemeenteraad en Sociale Raad, geïnformeerd worden over de voortgang. Betrek daarbij ‘sleutelfiguren’ uit de gemeente voor bepaalde onderwerpen. 

Op 27 mei jl. heeft de Sociale Raad een ongevraagd advies gestuurd aan het college van burgemeester en wethouders over het thema bestaanszekerheid. Neem dit advies mee in de Maatschappelijke agenda. 

Ongevraagd advies m.b.t. het thema bestaanszekerheid. 

In de vergadering van de Sociale Raad Montferland van 30 april j.l. is uitgebreid gesproken over de Maatschappelijke agenda van de gemeente Montferland. Daarbij is ook veel aandacht besteed aan het onderwerp bestaanszekerheid. Onderdeel daarvan was een terugkoppeling van de conferentie Maatschappelijk Meedoen Budget van de gemeente Wageningen op 27 maart j.l. Aan deze conferentie namen vanuit de gemeente Montferland zowel een tweetal ambtenaren, als een drietal leden van de Sociale Raad deel. Tijdens de terugkoppeling hierover in de vergadering van de Sociale Raad van 30 april, door de deelnemers vanuit de gemeente Montferland en de Sociale Raad, kwamen veel positieve geluiden naar voren om het onderwerp bestaanszekerheid ook in de gemeente Montferland, op een vergelijkbare wijze met die van de gemeente Wageningen op te gaan pakken. Uiteraard op een maatwerkwijze voor de gemeente Montferland! De Sociale Raad Montferland stelt uw college dan ook voor om een breed samengestelde werkgroep in het leven te roepen, die het onderwerp bestaanszekerheid in de gemeente Montferland op gaat pakken. Behalve een vertegenwoordiging vanuit het gemeentelijk apparaat zelf, zouden o.m. ook de Sociale Raad, de kerken, de Voedselbank, Welcom en Plavei vertegenwoordigd kunnen zijn in deze werkgroep. Wij hopen, dat uw college ons advies wil overnemen en zijn graag bereid over de verdere invulling daarvan nader met u in gesprek te gaan. 

Met vriendelijke groet, namens de Sociale Raad Montferland, 

Bart Jan Krouwel, Jenny van Oosterom, 

voorzitter. Plv. secretaris.

Ongevraagd advies m.b.t. het thema ‘Armoedebestrijding’.

In de Sociale Raad Montferland komt regelmatig het onderwerp armoede aan de orde. Zo ook in onze vergadering van 29 januari j.l. Meerdere leden van de Sociale Raad Montferland zijn op één of andere wijze betrokken bij dit onderwerp en zoeken naar wegen om armoedebestrijding aan te pakken. Uiteraard speelt de gemeente hierbij ook een belangrijke, zo niet primaire, rol. 
Eén van de vele voorbeelden voor een aanpak van armoedebestrijding werd gegeven tijdens een bijeenkomst op 28 januari j.l. bij de Voedselbank Montferland. Bij deze bijeenkomst was ook een aantal ambtenaren vanuit het sociaal domein van de gemeente Montferland aanwezig. Tevens was er een afvaardiging van de Sociale Raad Montferland aanwezig. Spreker was Martin Pragt, ervaringsdeskundige op het gebied van armoede. Hij sprak o.a. over een initiatief in de gemeente Aalten. Daar is een Klankbordgroep van mensen die tot de doelgroep behoren in het leven geroepen om het college van b & w te adviseren. Het is veelbetekenend voor de doelgroep om gehoord en gezien te worden en mee te kunnen praten over wat zij nodig hebben. De reguliere gang van zaken is dat ambtenaren en beleidsmakers vóór hen bepalen wat hen uit de armoede kan halen. 
De adviezen hebben betrekking op regelingen en maatregelen m.b.t. het bestrijden van armoede-problematiek. Martin Pragt werd vergezeld door een lid van deze Klankbordgroep, die tijdens de bijeenkomst bij de Voedselbank ook haar verhaal deed. De ervaringen met, en van, deze Klankbordgroep zijn zeer positief, zowel bij de leden van de groep als bij het gemeentelijk apparaat van Aalten. 
Gelet op het voorgaande brengt de Sociale Raad Montferland bij deze een ongevraagd advies uit om voor de aanpak van het armoede-vraagstuk in de gemeente Montferland het voorbeeld van de gemeente Aalten te volgen. Dit betekent het oprichten van een Klankbordgroep, met deelname van ervaringsdeskundigen uit de doelgroep voor het adviseren van het college. Dit alles met als doel de uitvoering van armoedebestrijding, binnen de gemeente Montferland, beter af te stemmen op de behoeften van de doelgroep. 
Wij hopen dat het college ons voorstel wil overnemen en zien graag een reactie tegemoet.

Met vriendelijke groet, namens de Sociale Raad Montferland, 
Bart Jan Krouwel, Erwin Seggelinck, 
voorzitter. secretaris.

Gevraagd advies m.b.t. het thema Omgevingsvisie.

De adviezen: 
a. Combineer deze omgevingsvisie en de onderwerpen daarvan met de uitkomsten van “De dag van de toekomst van de gemeente Montferland” en laat deze elkaar versterken. 
b. Kijk goed naar hoe realistisch de visie op de langere termijn is. 
c. Maak duidelijk uit welke visie/uitgangspunten besluiten voortkomen, m.n. als het om actuele onderwerpen gaat. 
d. Beperk de inhuur van externe adviesbureaus voor dit soort onderwerpen. Gebruik deze bureaus enkel voor het sturen en monitoren van het proces. Vraag meer inhoudelijke input voor een visie aan inwoners van de gemeente, bijv. via bewonerspanels. 
e. Deel en bespreek de omgevingsvisie met omliggende gemeenten. Bedenk niet alles zelf, maar gebruik de kennis en ervaringen van anderen. 
f. Zorg voor input van een zo breed mogelijk publiek. Vergeet hierbij vooral ook de jongeren niet. 
g. Stel een samenvattend document op, dat leesbaar is voor alle inwoners (in ‘Jip en Janneke’ taal), voor meer betrokkenheid van de inwoners. Een verhaal van meer dan 100 pagina’s is voor velen ‘onleesbaar’…... 
Betreffende punt g. Een infographic zou hierbij een format kunnen zijn.